Yalnızlık artık pazarın dışında değil

İçinde Bağlantının Varlığın Yerini Aldığı Zaman, soru kişiseldi: Birbirimize ulaşmamıza yardım eden araçlar bizi aynı zamanda nasıl varlık hâlinden uzaklaşmaya da alıştırdığında ne olur? Bu yazı, bu kişisel sorundan onun ekonomik uzantısına geçiyor. Eğer dijital yaşam varlığı zayıflatabiliyorsa, They Need You Depressed and Single videosu bu zayıflığın kârlı hâle geldiğinde ne olduğunu soruyor.

Video yalnızca bir duygu olarak yalnızlıkla ilgili değil. Yalnızlığın bir pazar koşulu olarak ele alınmasıyla ilgili. Modern platformların mahremiyetin yerine geçecek ikameleri nasıl satmayı öğrendiğini savunuyor: flört uygulamaları, yapay zekâ yoldaşları, parasosyal akışlar, içerik üreticisi abonelikleri ve insanları bağlantı aramaya yönlendiren ama bunu inşa etmelerine mutlaka yardımcı olmayan algoritmik sistemler.

Bu makale videonun yerini almaz. Sadece temel fikri çerçeveler: yalnızlık artık insanların yalnızca özel hayatlarında deneyimlediği bir şey değildir. Yanlış bir sistemde, şirketlerin organize edebileceği, ölçebileceği ve paraya çevirebileceği bir şeye dönüşür.

2012 sonrasındaki değişim

Video, akıllı telefonların ve sosyal medyanın günlük yaşama, özellikle de gençler arasında, yerleştiği 2012 yılına büyük önem veriyor. O dönem civarında araştırmacılar ve halk sağlığı gözlemcileri, ergenlerde artan kaygı, depresyon ve izolasyona daha fazla dikkat etmeye başladı.

Nedenler tartışmalıdır ve tartışılmalıdır da. Yalnızlık tek bir cihazdan ya da tek bir uygulamadan doğmaz. Barınma, çalışma, aile yapısı, eğitim, göç, eşitsizlik ve kültürün hepsi önemlidir. Ancak zamanlamayı görmezden gelmek zor. Hayatın daha fazlası ekranlara taşındıkça, birçok insan daha erişilebilir ama daha az toplumsal köklere sahip hâle geldi.

Dijital temas genişledi. Bedensel temas zayıfladı.

Bir bildirim, yalnızlığı bir anlığına kesintiye uğratabilir. Ancak güven, rutin, ortak hafıza ya da başkalarıyla birlikte olmanın sıradan sürtünmesini inşa edemez. Bunlar zaman, mekân, tekrar ve kırılganlık gerektirir.

Sığ bağlantı yine de sığdır

Modern yalnızlık ekonomisi, hiçbir şey sunmadığı için değil, bir şey sunduğu için işler.

Bir flört uygulaması olasılık sunar. Bir içerik üreticisi dikkat sunar. Bir yapay zekâ yoldaş yanıt sunar. Parasosyal bir akış aşinalık sunar. Özel mesaj, ücretli yanıt, canlı yayın ya da kişiselleştirilmiş bildirim, birinin orada olduğunun kanıtı gibi hissedebilir.

Bazen bu ikameler gerçekten yardımcı olur. Bir çevrim içi topluluk, birine zor bir dönemde destek olabilir. Dijital bir ilişki, gerçek bağlantıya giden bir köprüye dönüşebilir.

Ama bir köprü, kalıcı bir adresten farklıdır.

İkameler yakınlığın ana biçimi hâline geldiğinde, yerini almayı vaat ettikleri toplumsal kasları zayıflatabilirler. Kişi bağlantı sinyalleri alır, ama çatışma, mahcubiyet, bağlılık, sabır ve karşılıklı özen konusunda pratik yapmayı kaybedebilir. Gerçek ilişkiler sürtünmesiz değildir. Erişimden daha fazlasını talep ederler.

Yalnızlık etrafındaki sektörler

Videonun en güçlü noktası ekonomiktir: yalnızlık talep yaratır.

Flört uygulamaları eş bulma arayışını paraya çevirir. Yapay zekâ yoldaşlar simüle edilmiş erişilebilirliği paraya çevirir. Abonelik platformları dikkati, fanteziyi ve özel erişimi paraya çevirir. Sosyal platformlar, başkalarının hayatlarında gezinerek geçirilen zamanı paraya çevirir. Bu pazarların hiçbiri için kullanıcıların derin biçimde tatmin olması gerekmez. Çoğu, arzu çözümsüz kaldığında daha iyi işler.

Bu, her şirketin bilinçli olarak insanları yalnızlaştırmaya çalıştığı anlamına gelmez. Mesele yapısaldır. Bir platform, yalnızlığı doğrudan yaratmadan ondan kâr sağlayabilir. Acıyı tespit edip bir yanıt paketleyebilir ve süregelen erişim için ücret talep edebilir.

Eğer yalnızlık çözülürse, müşteri gider. Eğer yalnızlık yönetilir ama çözülmezse, müşteri geri döner.

İş modeli budur.

Yalnızlığın maddi nedenleri vardır

Yalnızlık ekonomisi yalnızca uygulamaların içinde var olmaz. Etraflarındaki koşullardan büyür.

Birçok genç yetişkinin mali açıdan yolu gecikmiştir. Konut pahalıdır. İstikrarlı iş bulmak daha zordur. Tek başına yaşamak daha fazla maliyetlidir. Aile kurma ertelenir. Yetişkinliğin kendisi askıda hissedildiğinde flört etmek daha zorlaşır.

Bu önemlidir çünkü yalnızlık sadece duygusal değildir. Maddidir. İnsanların ilişkiler kurabilmesi için zamana, paraya, mekâna ve istikrara ihtiyacı vardır. Kira geleceği tüketiyorsa, iş günü tüketiyorsa, şehirler gündelik buluşmayı pahalı hâle getiriyorsa, uygulamalar yakınlık için en kolay erişilebilir arayüz hâline gelir.

Uygulama her zaman asıl sorun değildir. Bazen, sosyal dünyanın içine girmenin zorlaştığı için insanların başvurduğu araçtır.

Daha geniş sonuçlar

Video, yalnızlığı doğurganlık düşüşü, yaşlanan toplumlar, bakım krizleri ve politik radikalleşmeyle ilişkilendiriyor. Bu bağlantılara dikkatle yaklaşmak gerekir. Yalnızlık her şeyi açıklamaz ve yalnız insanlar otomatik olarak aşırılaşmaz. Ama izolasyon, insanların neye karşı savunmasız olduğunu değiştirir.

Yalnız bir kişi, kesinlik, düşmanlar, kimlik ve aidiyet sunan topluluklara daha açık hâle gelebilir. Algoritmalar sadece içerik göstermez; dikkati neyin tuttuğunu öğrenir. Eğer öfke, kızgınlık, aşağılanma ya da kırgınlık daha uzun oturumlar sağlıyorsa, akış duygusal yoğunlaştırma makinesine dönüşebilir.

Yalnızlık demografiyi de etkiler. Güney Kore’nin düşük doğum oranı yalnızlıktan tek başına kaynaklanmıyor; konut maliyetlerini, çalışma kültürünü, cinsiyet eşitsizliğini, eğitim baskısını ve gecikmiş partnerliği yansıtıyor. Ancak yalnızlık aynı yapının içinde yer alıyor: zayıflamış topluluk ve özel arzu ile toplumsal olasılık arasındaki büyüyen uçurum.

İzole bireylerden oluşan bir toplum, yaşlılara bakmakta, gençleri yetiştirmekte, güveni sürdürmekte ve sorumluluğu kuşaklar arasında devretmekte daha çok zorlanır.

Hükümetler bunu fark etmeye başlıyor

Yalnızlık artık sadece kişisel bir zayıflık olarak ele alınmıyor. Amerika Birleşik Devletleri Başhekimi, 2023 yılında yalnızlık ve sosyal bağ üzerine bir uyarı yayımladı. Japonya 2021’de Bir Yalnızlık Bakanı atadı ve daha sonra yalnızlığı ve izolasyonu ulusal meseleler olarak ele aldı.

Bu değişim önemli. Bu, yalnızlığın ruh halinden daha büyük bir şey olarak tanındığı anlamına geliyor. Sağlığı, işi, aile yaşamını, siyaseti ve bir toplumun güveni yeniden üretme temel kapasitesini etkiliyor.

Ancak kamusal tanınma yeterli değil. Bir toplum, teşvikleri olduğu gibi bırakıp yalnızlıktan bir uyarı metniyle çıkamaz. Eğer piyasa izolasyondan kâr ediyorsa, o zaman bağ kurma; abonelik, etkileşim ve sonsuz kişiselleştirme mantığının dışında yeniden inşa edilmelidir.

Videoyu izleyin

Modern yalnızlığın iş modeli, şirketlerin yalnız insanlara yardım sunması değildir. Yalnızlığın dikkat, ödemeler, veri, kaydırmalar, izleme süresi ve bağımlılık üretmeye devam ederken sıradan bağ kurmanın uygulanmasını giderek zorlaştırmasıdır.

Bu yazı yalnızca argümanın bir taslağını sunuyor. Video bunu örnekler, veriler ve daha geniş bir ekonomik çerçeve üzerinden geliştiriyor. Daniil Podtesov’un şu videosunu izleyin Bunun için Seni Depresif ve Bekar İstiyorlar buradan: